Netcongestie in Overijssel: oorzaken en risico's

Netcongestie in Overijssel is geen abstract begrip meer. Twee gebieden — Enschede-Industrie en Zwolle-Hessenpoort — staan per mei 2026 op oranje op de capaciteitskaart van Netbeheer Nederland. Dat betekent concreet: teruglevering van zelf opgewekte stroom aan het net is beperkt, en het risico op storingen neemt toe. Tegelijkertijd meldden meerdere media — waaronder Tubantia, AD.nl en de Stentor — begin mei 2026 een forse stroomstoring in Zwolle die inmiddels is opgelost. Hoe hangen deze twee zaken samen, en wat merkt u er als huishouden van?

Wat is netcongestie en waarom treft het Overijssel?

Netcongestie ontstaat wanneer de hoeveelheid stroom die een elektriciteitsnet moet transporteren groter is dan de capaciteit van de kabels en transformatoren. Dat klinkt technisch, maar het effect is tastbaar: zonnepanelen kunnen niet altijd terugleveren, nieuwe aansluitingen worden geweigerd of uitgesteld, en in extreme gevallen stijgt het risico op overbelasting en daarmee op storingen.

In Overijssel spelen twee krachten tegelijkertijd. Ten eerste groeit de Twentse industrie — met name rond Enschede — in stroomvraag. Fabrieken en datacenters trekken grote vermogens, terwijl het onderliggende net dateert uit de jaren tachtig en negentig. Ten tweede exploderen zonneparkprojecten in Salland, de regio tussen Zwolle en Deventer. Die parken leveren op zonnige middagen massaal stroom terug, waardoor het net in de omgekeerde richting onder druk komt te staan. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving groeit het opgesteld vermogen aan hernieuwbare energie in Overijssel tot 2030 met naar verwachting 45 procent, wat de congestieproblematiek verder vergroot zonder aanvullende netinvesteringen.

Netbeheerder Enexis — verantwoordelijk voor het distributienet in Overijssel — investeert tot 2027 in netverzwaring in beide congestiegebieden. Concreet gaat het om nieuwe transformatorstations, dikker kabelwerk en digitale meet- en regelsystemen. Totdat die werken zijn afgerond, blijft de situatie in Enschede-Industrie en Zwolle-Hessenpoort oranje.

Netcongestie Overijssel en de stroomstoring in Zwolle van mei 2026

Op of rond 7 mei 2026 raakten delen van Zwolle zonder stroom. De Stentor, AD.nl en Tubantia berichtten alle drie over de storing, die uiteindelijk werd opgelost. Hoewel Enexis de exacte technische oorzaak niet publiekelijk heeft gespecificeerd op het moment van schrijven, past de storing in een patroon dat bij congestie hoort: wanneer het net structureel dicht tegen zijn maximale belasting opereert, kan één defect onderdeel — een zekering, een transformator of een kabelverbinding — een domino-effect veroorzaken dat een groter gebied treft.

Lees voor een volledig overzicht van stroomstoringsrisico’s per gemeente ook de uitgebreide gids over stroomstoringen in Zwolle en Overijssel, inclusief contactgegevens en handelingsadvies tijdens een storing.

Wat maakt Zwolle-Hessenpoort extra kwetsbaar? Hessenpoort is een bedrijventerrein met een mix van middelzware industrie en logistieke centra. Die bedrijven verbruiken samen overdag veel stroom en draaien deels ook eigen zonnepanelen. Op piekmomenten — zonnige werkdagen — stroomt er zowel vraag als teruglevering door hetzelfde kabelnet, wat de balanceringsopgave voor Enexis bemoeilijkt.

Wat betekent netcongestie Overijssel voor huishoudens met zonnepanelen?

Als u zonnepanelen heeft in een congestiegebied, kunt u te maken krijgen met teruglevering beperking: uw omvormer wordt op bevel van het net teruggeregeld, zodat u minder stroom kunt terugleveren dan uw panelen produceren. Dit heet “curtailment” of afschakeling op last van de netbeheerder.

Concreet zijn de gevolgen:

• Minder salderingsvoordeel, omdat niet alle opgewekte stroom wordt afgenomen door het net.
• Potentieel lagere terugverdientijd voor uw installatie als de beperking structureel is.
• In sommige gevallen weigert de netbeheerder nieuwe aansluitingen of grotere omvormers goed te keuren in congestiegebieden.

Volgens Milieu Centraal is een thuisbatterij een effectieve maatregel om de impact van netcongestie te verkleinen: u slaat uw eigen opgewekte stroom op en verbruikt die ’s avonds zelf, waardoor u minder afhankelijk bent van teruglevering aan het net. Een gemiddeld huishoudelijk accupakket van 10 kWh kost in 2026 tussen de €4.500 en €8.000, afhankelijk van merk en installateur. Zie ook: thuisbatterij-vergelijking.

De rol van TenneT en het hoogspanningsnet in Overijssel

Naast het distributienet van Enexis beheert TenneT het hoogspanningsnet (110 kV en hoger) in Overijssel. TenneT’s capaciteitskaart signaleert de knelpunten op regionaal niveau. Voor Enschede en Zwolle geldt dat de koppeling tussen het hoogspanningsnet en de Enexis-stations bepalend is voor hoeveel ruimte er is voor nieuwe vermogens.

TenneT heeft voor de periode 2025–2031 ruim €35 miljard gereserveerd voor netuitbreiding in Nederland. Een deel daarvan gaat naar de oostelijke provincies, inclusief Overijssel, om de groeiende vraag vanuit industrie en de energietransitie op te vangen. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt toezicht op de tarieven en de investeringsverplichtingen van zowel TenneT als regionale netbeheerders zoals Enexis.

Zolang de hoogspanningsverbindingen niet verzwaard zijn, blijft de congestie op distributienetwerk niveau zichtbaar in de oranje status voor Enschede-Industrie en Zwolle-Hessenpoort.

Bouwprojecten en nieuwe wijken: verhoogd risico in Overijssel

Overijssel groeit. Zwolle staat al jaren in de top-5 van snelst groeiende steden van Nederland, met nieuwbouwwijken als Stadshagen en de uitbreidingen rond Berkum. Hengelo en Enschede kennen eveneens forse woningbouwopgaven tot 2030. Elke nieuwe woning brengt een nieuw aansluiting mee; elke wijk met warmtepompen voegt piekbelasting toe aan het net.

Enexis geeft in zijn investeringsplannen aan dat nieuwbouwwijken in congestiegebieden extra aandacht vergen. In de praktijk betekent dit dat sommige bouwprojecten pas mogen beginnen nadat nieuwe kabels of transformatoren zijn geplaatst. Dit kan opleververtragingen veroorzaken, iets waar projectontwikkelaars en gemeenten in Overijssel steeds vaker mee te maken krijgen.

Bewoners in bestaande buurten die grenzen aan grote bouwprojecten kunnen tijdelijk meer storingen verwachten, omdat aanleg- en koppelwerkzaamheden aan het net gepaard gaan met geplande — en soms ongeplande — onderbrekingen.

Wat kunt u zelf doen bij netcongestie in uw regio?

Als bewoner in Overijssel heeft u beperkte invloed op het net zelf, maar u kunt uw eigen situatie wel verbeteren:

1. Controleer de storingsstatus — Enexis biedt via zijn website en app realtime inzicht in geplande en ongeplande storingen per postcode.
2. Overweeg een thuisbatterij — Zeker in congestiegebieden zoals Zwolle-Hessenpoort kan opslag uw afhankelijkheid van het net verminderen.
3. Meld nieuwe aansluitingen vroeg aan — Als u een laadpaal, warmtepomp of grotere omvormer wilt plaatsen, doe dit dan zo vroeg mogelijk. In congestiegebieden kan de doorlooptijd voor goedkeuring oplopen tot 12 maanden.
4. Verschuif verbruik — Gebruik grote apparaten (wasmachine, vaatwasser, laadpaal) bij voorkeur ’s nachts of vroeg in de ochtend, wanneer het net minder belast is.
5. Blijf op de hoogte — Volg de capaciteitskaart van Netbeheer Nederland en de storingspagina van Enexis regelmatig, zeker in de zomermaanden wanneer zonnepiekproductie het net het hardst raakt.

Verwachtingen voor 2026 en 2027

Enexis heeft aangekondigd dat de grootste netverzwaringsprojecten in Overijssel in 2027 gereed zijn. Tot die tijd blijft de oranje status voor Enschede-Industrie en Zwolle-Hessenpoort van kracht. In de zomer van 2026 verwacht Enexis piekdagen waarbij tijdelijke afschakeling van teruglevering nodig kan zijn, met name op zonnige dagen met lage stroomvraag uit de industrie (vakantieperioden).

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) biedt via de ISDE-regeling subsidie op thuisbatterijen en warmtepompen, wat de aanschaf van netontlastende apparatuur voor huishoudens goedkoper maakt. De subsidie bedraagt in 2026 tot 30 procent van de aanschafkosten voor erkende apparatuur.

Voor een actueel overzicht van alle lopende en verwachte storingen in de provincie, inclusief de hersteltijden per gemeente en de contactgegevens van Enexis, raadpleegt u de complete Overijssel-storingshandleiding op deze site.

Veelgestelde vragen over netcongestie in Overijssel

Welke gebieden in Overijssel hebben momenteel netcongestie?

Per mei 2026 staan Enschede-Industrie en Zwolle-Hessenpoort op oranje op de capaciteitskaart van Netbeheer Nederland. Dat betekent dat teruglevering in deze gebieden beperkt is en nieuwe grote aansluitingen worden uitgesteld.

Heeft de stroomstoring in Zwolle van mei 2026 te maken met netcongestie?

Er is een verband mogelijk. Netcongestie verhoogt de kans op storingen doordat het net dicht tegen zijn maximale belasting opereert. De exacte technische oorzaak van de storing in Zwolle is door Enexis niet openbaar gespecificeerd, maar de structurele netwerkdruk speelt een rol in de kwetsbaarheid van het gebied.

Mag ik nog zonnepanelen laten installeren in een congestiegebied?

Ja, dat mag. De installatie van zonnepanelen is niet verboden in congestiegebieden. Wel kan uw netbeheerder op piekmomenten uw teruglevering tijdelijk beperken. Een thuisbatterij verkleint dit nadeel aanzienlijk.

Wanneer lost Enexis de netcongestie in Overijssel op?

Enexis heeft aangekondigd de belangrijkste netverzwaringsprojecten in Enschede-Industrie en Zwolle-Hessenpoort vóór eind 2027 af te ronden. Tot die tijd blijven de beperkingen van kracht.

Wat is het verschil tussen een geplande en ongeplande stroomstoring?

Een geplande storing vindt plaats tijdens onderhoud of netuitbreiding; Enexis informeert bewoners doorgaans minimaal vijf werkdagen van tevoren. Een ongeplande storing ontstaat door een defect, een ongeluk of overbelasting van het net en kan zonder waarschuwing optreden. In congestiegebieden is de kans op ongeplande storingen groter.

Hoe controleer ik of mijn postcode in een congestiegebied valt?

Via de capaciteitskaart op de website van Netbeheer Nederland kunt u per postcode zien of er sprake is van congestie. Enexis biedt aanvullend een kaart aan op zijn eigen storingspagina waar u uw adres kunt invoeren voor actuele informatie.