Ruimte op het elektriciteitsnet Overijssel: wat

Op 20 oktober 2026 meldde VNO-NCW Midden dat er weer ruimte op het elektriciteitsnet Overijssel vrijkomt, maar die boodschap vraagt om nuancering: de winst is selectief, zit primair op laagspanningsniveau voor huishoudens, en laat industrieterreinen als Enschede-Industrie en Zwolle-Hessenpoort voorlopig oranje kleuren op de TenneT-capaciteitskaart.

Wat betekent “ruimte op het elektriciteitsnet Overijssel” concreet?

Het bericht van VNO-NCW Midden klinkt breed, maar het gaat om iets specifieks: er is vrijgekomen afnamecapaciteit op enkele middenspanningsniveaus in de regio Twente en delen van Salland. Afname betekent: stroom van het net áf halen, dus verbruik. Teruglevering, de stroom die zonnepanelen of batterijen terugsturen, is een andere richting op hetzelfde net en blijft op meerdere punten beperkt.

Dat onderscheid is wezenlijk. Enexis hanteert bij congestiemeldingen altijd het onderscheid tussen transportrichting én aansluitspanning. Vrijgekomen ruimte voor afname op laagspanning wil zeggen dat een woonwijk nu wél een extra laadpaal of klein zonnepaneelsysteem kan aansluiten. Maar op hoogspannings- en middenspanningsniveau voor grootverbruikers verandert er vooralsnog weinig. Die twee lagen zijn niet uitwisselbaar, en een positieve provinciale kop is geen persoonlijke garantie voor uw adres. Controleer uw specifieke situatie via de postcodecheck op enexis.nl of bel 0800-9009.

Recente stroomstoringen op de Floraparkstraat in Enschede (opgelost op 19 oktober 2026) en de Zwarteweg in Enschede (opgelost op 16 oktober 2026) hadden een andere technische oorzaak dan congestie. Congestie leidt tot geweigerde aansluitingen en gedimde teruglevering, niet automatisch tot stroomuitval.

Samengevat: “meer ruimte” in Overijssel betekent selectieve winst op afname voor huishoudens, niet een provinciaal groen licht voor teruglevering.

Ruimte op het elektriciteitsnet Overijssel: wie profiteert, wie blijft wachten?

Enexis hanteert een wachtrij op basis van aanvraagdatum, met uitzondering van wettelijk voorrangsbeleid. In de praktijk zijn er drie categorieën aanvragers, en hun positie verschilt sterk.

Nieuwbouwwijken met een onherroepelijke omgevingsvergunning en actieve bouwbegeleiding hebben in de praktijk prioriteit gekregen via gemeentelijke afspraken met Enexis. In Zwolle gaat het naar verwachting om buitenwijken met lopende nieuwbouwontwikkeling; in Hengelo om gebieden buiten de zwaarst belaste industriële kern. Enschede-centrum en de industrieterreinen in het oosten blijven het langst beperkt, ook na het positieve bericht van oktober 2026. Lees meer over de specifieke situatie voor nieuwbouw in ons artikel over netcongestie en nieuwbouw in Overijssel.

Bedrijven op Hessenpoort of de Enschedese industrieterreinen die eerder voor teruglevering werden afgewezen, staan nog achteraan. Zonneparken met teruglevering hebben het zwaarst: oranje-status betekent dat zij ondanks een aanvraagnummer kunnen blijven wachten totdat er fysieke netuitbreiding is gerealiseerd. Het uitgebreide beeld van de oranje status voor Twentse industrie leest u in een apart artikel.

Samengevat: huishoudens op laagspanning profiteren het meest van de vrijgekomen ruimte; grootverbruikers en zonneparken wachten door.

Hoe draagt de openbare flexmarkt bij aan ruimte op het elektriciteitsnet?

Op 14 oktober 2026 openden Liander, Enexis en Stedin gezamenlijk de flexmarkt voor netcongestie: bedrijven kunnen nu publiekelijk bieden om verbruik te verschuiven tijdens piekmomenten, en worden daarvoor betaald. Dat is een structurele stap voorwaarts, aldus Netbeheer Nederland. Vóór 14 oktober werkte Enexis al met bilaterale flexcontracten met industriële grootverbruikers in Twente, maar de openstelling vergroot het aanbod van flex-aanbieders aanzienlijk.

Hoe werkt dat in de praktijk? Een fabriek of koelhuisbedrijf op een Twents industrieterrein meldt zich aan, geeft aan hoeveel vermogen het kan verschuiven en tegen welke vergoeding, en Enexis roept die flexibiliteit op tijdens verwachte piekbelasting. Zo wordt piekvermogen afgevlakt zonder dat er direct nieuwe kabels hoeven te liggen. In eerdere kwartalen rapporteerde Enexis landelijk dat flexcontracten tientallen tot honderden megawatt effectief ontlastten. Voor Twente en Salland specifiek zijn regionale Q3-2026-cijfers nog niet publiek beschikbaar; die worden verwacht in de kwartaalrapportage van Enexis en de publicaties van Netbeheer Nederland.

De opening van de flexmarkt is goed nieuws, maar lost de congestie niet op in één klap. Netuitbreiding met fysieke kabels en transformatoren blijft noodzakelijk voor structurele ruimte. In Twente lopen middenspanningsprojecten rondom de industrieclusters in Enschede en Hengelo; in Salland zijn transformatoruitbreidingen gaande voor de opvang van zonneparken. Zolang die projecten niet zijn opgeleverd, blijft er bij extreme piekbelasting een verhoogde kans op overbelaste kabels. Nieuwe aansluitingen die op papier worden toegekend, kunnen bij ingebruikname congestie verergeren als de fysieke infrastructuur nog niet klaar is. Het probleem verbetert, maar is niet opgelost.

Wilt u weten hoe bedrijven zich concreet aanmelden voor flexcontracten? Lees ons artikel over de flexmarkt voor netcongestie in Overijssel en het overzicht van Enexis flexcontracten voor bedrijven.

Samengevat: de openbare flexmarkt van 14 oktober 2026 vlakt piekvermogen af, maar vervangt fysieke netuitbreiding niet.

Wat verandert er voor uw huishouden bij meer ruimte op het net?

Voor het gemiddelde huishouden in Overijssel is de praktische boodschap positief, maar gedoseerd. Een extra laadpaal of uitbreiding van het aantal zonnepanelen gaat in veel Overijsselse wijken nu sneller door de aanvraagcheck bij Enexis. De doorlooptijd voor kleine aansluitingen op laagspanning ligt doorgaans tussen 4 en 10 weken, afhankelijk van de regio en de lokale netbelasting.

Toch zijn er twee situaties waarbij u alsnog nul op het rekest kunt krijgen of waarbij teruglevering wordt gedimd. In oranje gebieden zoals Enschede-Industrie heeft Enexis het technische en wettelijke recht om teruglevering te beperken bij congestie; dat recht is vastgelegd in de Netcode. Een melding van “meer ruimte” op provinciaal niveau heft dat recht niet op. Ten tweede is netcapaciteit hyperlocaal: op één straat in Zwolle kan ruimte zijn, op de straat ernaast zit het vol. Vertrouw geen provinciale berichten als persoonlijke garantie.

Relevant voor 2026 is ook de einddatum van de salderingsregeling. Die geldt nog volledig tot 1 januari 2027. Daarna ontvangt u alleen nog een terugleververgoeding van uw energieleverancier. Er is geen stapsgewijze afbouw: het stopt in één keer. Dat is vastgelegd in de Wet beëindiging salderingsregeling, aangenomen door de Eerste Kamer op 17 december 2024. Wie nu zonnepanelen bijplaatst, profiteert de komende maanden nog van volledige saldering, maar moet daarna rekenen op een lagere opbrengst voor teruggeleverde stroom. Lees meer over wat Enexis doet als het net vol zit in ons artikel over zonnepanelen dimmen en vergoeding in Overijssel.

Samengevat: extra laadpaal of zonnepanelen aanvragen gaat in veel Overijsselse wijken sneller, maar in oranje gebieden blijft gedimde teruglevering reëel mogelijk.

Ruimte op het elektriciteitsnet Overijssel: de grootste misvattingen

De grootste misvatting die bij bewoners en mkb-bedrijven leeft: “ruimte op het net” geldt provinciaal voor elk adres. Dat klopt niet. Het bericht van VNO-NCW Midden beschrijft een regionale trend, geen garantie per postcode. Wie op basis van een nieuwskop een aansluiting aanvraagt zonder de eigen situatie te checken, kan teleurgesteld worden.

De tweede misvatting betreft stroomstoringen. Congestie veroorzaakt doorgaans geen directe stroomuitval in de klassieke zin. De storingen op de Floraparkstraat en de Zwarteweg in Enschede half oktober 2026 hadden een andere technische oorzaak dan congestie. Congestie leidt tot geweigerde aansluitingen en gedimd terugleveren, niet automatisch tot uitval. Een derde veelgehoorde fout is de aanname dat vrijgekomen ruimte de aansluitstop volledig opheft. Dat is evenmin het geval: er is selectieve verbetering, geen algehele opheffing.

Onze analyse: als we de doorlooptijden combineren met de locatiestatus, zien we een duidelijk patroon. Een huishouden in een Zwolse buitenwijk dat een extra laadpaal aanvraagt, heeft realistisch gezicht op aansluiting binnen acht weken. Datzelfde huishouden in Enschede-Oost, nabij een industriecluster met oranje-status, wacht mogelijk langer en loopt het risico dat teruglevering wordt gedimd zodra de zonproductie piekt. Een bedrijf op Hessenpoort dat nu een aanvraag indient voor middenspanning, moet rekenen op minimaal anderhalf jaar wachttijd, ongeacht het positieve provinciebericht. De conclusie: dien uw aanvraag zo snel mogelijk formeel in bij Enexis om uw positie in de wachtrij veilig te stellen, ook als u nog twijfelt. Aanvraagdatum bepaalt positie; uitstel kost u maanden.

Blijven er risico’s voor huishoudens en bedrijven?

Ja. Twee risico’s blijven reëel zolang de lopende netuitbreidingsprojecten in Twente en Salland niet zijn opgeleverd. Bij extreme piekbelasting, denk aan een hete zomerdag met maximale zonproductie én hoge industriële afname tegelijk, neemt de kans op overbelaste kabels toe. Dat leidt niet per definitie tot een stroomstoring, maar het net werkt dan op zijn grenzen. Lees over de risico’s voor de komende maanden in ons artikel over netcongestie in Overijssel en het risico op stroomuitval deze winter.

Het tweede risico is de wachtrij zelf. Zodra een wachtrij opengaat, melden meerdere grote aanvragers zich tegelijk aan. Als hun gecombineerde capaciteitsbehoefte het nieuw beschikbare volume overschrijdt, ontstaat een nieuwe file. Enexis beheert dit via “volgorde van aanvraag” aangevuld met een technische haalbaarheidstoets per aansluiting. Dat betekent dat het eerste aanvraagnummer in de rij wordt bediend, maar dat daadwerkelijke aansluiting pas plaatsvindt na netverificatie. Er is geen gedocumenteerde Overijsselse casus waarbij nieuw vrijgekomen capaciteit direct tot een storing leidde door een golf van aansluitingen, maar het fenomeen is theoretisch reëel en vereist zorgvuldig beheer van Enexis. Meer achtergrond over de knelpunten op het net vindt u in ons overzicht van Enexis netknelpunten en teruglevering in Overijssel.

Samengevat: het risico op overbelasting bij piekbelasting en nieuwe wachtrijvorming blijft bestaan totdat de lopende netuitbreidingsprojecten zijn afgerond.

Conclusie en aanbevelingen

Het nieuws van 20 oktober 2026 is een positief signaal voor Overijssel, maar verdient een heldere interpretatie. De vrijgekomen capaciteit zit primair op laagspanningsniveau voor huishoudens in Twente en Salland. Teruglevering op middel- en hoogspanning blijft beperkt in Enschede-Industrie en Zwolle-Hessenpoort. De openbare flexmarkt van 14 oktober 2026 helpt piekvermogen afvlakken, maar vervangt fysieke netuitbreiding niet. Wachttijden voor middenspanningsaansluitingen bedragen in de praktijk nog steeds 1,5 tot 3 jaar voor bedrijven in Twente.

Drie concrete adviezen:

1. Controleer uw eigen adres via de postcodecheck op enexis.nl of bel 0800-9009 voordat u conclusies trekt uit provinciaal nieuws.
2. Dien uw aanvraag zo snel mogelijk formeel in bij Enexis als u een laadpaal, extra zonnepanelen of een bedrijfsaansluiting wilt, ook als u nog twijfelt over de exacte omvang. Aanvraagdatum bepaalt uw positie in de wachtrij.
3. Bent u eigenaar van zonnepanelen in een oranje gebied? Houd rekening met de mogelijkheid dat Enexis teruglevering dimt. De salderingsregeling loopt per 1 januari 2027 af; daarna geldt uitsluitend de terugleververgoeding van uw energieleverancier.

Voor een breder beeld van storingen en netcongestie in de provincie leest u het overzichtsartikel over stroomstoringen in Overijssel: oorzaken en herstel.

Veelgestelde vragen

Wat betekent het bericht van VNO-NCW Midden van 20 oktober 2026 over ruimte op het elektriciteitsnet Overijssel concreet voor mij als huishouden?

Het betekent dat in delen van Twente en Salland afnamecapaciteit op laagspanning is vrijgekomen, waardoor een extra laadpaal of uitbreiding van zonnepanelen in veel wijken sneller kan worden aangesloten. Controleer uw specifieke adres via de postcodecheck op enexis.nl, want de situatie verschilt per straat.

Waarom staan Enschede-Industrie en Zwolle-Hessenpoort nog steeds op oranje op de TenneT-capaciteitskaart?

Oranje op de TenneT-kaart betreft hoogspannings- en middenspanningsniveaus voor grootverbruikers en grootschalige teruglevering. Vrijgekomen ruimte voor huishoudens op laagspanning staat los van die categorie; de twee lagen zijn niet uitwisselbaar, en fysieke netuitbreiding is nodig voordat de oranje status verdwijnt.

Hoe lang moet een bedrijf in Twente wachten op een middenspanningsaansluiting nu er ruimte vrijkomt?

Bedrijven in Twente rapporteren wachttijden van 1,5 tot 3 jaar voor middenspanningsaansluitingen; de vrijgekomen ruimte verandert dat beeld nauwelijks, omdat grootverbruikers en zonneparken met teruglevering achteraan in de wachtrij staan.

Wat heeft de opening van de gezamenlijke flexmarkt op 14 oktober 2026 te maken met de beschikbare netruimte in Overijssel?

Via de openbare flexmarkt kunnen bedrijven betaald verbruik verschuiven tijdens piekbelasting, waardoor Enexis piekvermogen afvlakt zonder direct nieuwe kabels te hoeven leggen. Dat vergroot de beschikbare ruimte tijdelijk, maar vervangt de lopende fysieke netuitbreidingsprojecten in Twente en Salland niet.

Kan Enexis mijn zonnepanelen dimmen ook nadat er ruimte op het net is vrijgekomen?

Ja, in gebieden met oranje-status zoals Enschede-Industrie heeft Enexis het technische en wettelijke recht om teruglevering te dimmen bij congestie; dat recht is vastgelegd in de Netcode en geldt ongeacht positief provinciaal nieuws over vrijgekomen afnamecapaciteit.

Wanneer stopt de salderingsregeling en wat betekent dat voor zonnepaneelbezitters in Overijssel?

De salderingsregeling eindigt op 1 januari 2027 in één keer; daarna ontvangt u uitsluitend een terugleververgoeding van uw energieleverancier voor teruggeleverde stroom. Er is geen stapsgewijze afbouw, zo is vastgelegd in de Wet beëindiging salderingsregeling die de Eerste Kamer op 17 december 2024 aannam.